Ga naarhoofdnavigatie, zoekvak of decontent

Verbied banken riskant te beleggen en speculeren

De politiek moet banken dwingen zich tot hun kerntaken te beperken

06-07-2010 | De politiek moet banken dwingen zich tot hun kerntaken te beperken. Alleen op die manier kan een volgende kredietcrisis worden voorkomen. Dit stelt directievoorzitter Peter Blom van Triodos Bank in een ingezonden brief op de pagina's Opinie & Debat in de Volkskrant van 7 mei. Volgens Blom zijn banken te belangrijk om aan bankiers over te laten en is de politiek nu aan zet om de bewegingsvrijheid van banken te bepalen. Ook in zijn recent in tweede druk verschenen boek Het nieuwe bankieren pleit Blom voor een nieuwe maatschappelijke rol voor banken als financiers van de verandering, en een omslag naar een economie waarin het niet in eerste instantie gaat om het realiseren van maximale winsten, maar een streven naar maximale duurzaamheid centraal staat.

Verbied banken riskant te beleggen en speculeren

De politiek moet banken dwingen zich tot hun kerntaken te beperken. Alleen op die manier kan een volgende kredietcrisis worden voorkomen. De samenleving moet tegen riskant gedrag van banken worden beschermd. Dat is de belangrijkste les uit de kredietcrisis. De politiek moet die bescherming organiseren door via wet- en regelgeving banken te dwingen tot het beperken van risico's. Het rapport van de commissie-De Wit, dat maandag wordt gepresenteerd, en de formatie van een nieuw kabinet bieden de politiek nieuwe kansen.

Bankiers gebruiken de speelruimte die ze krijgen. Doordat wetgever en toezichthouders jarenlang geloofden in de corrigerende werking van de vrije markt, kregen banken en financiële instellingen alle vrijheid grootschalig te investeren in zeer risicovolle financiële markten. Daarmee brachten ze zichzelf in gevaar, zoals blijkt uit de ongekende staatssteun die nodig was om banken voor omvallen te behoeden. Maar ook de maatschappelijke schade was enorm: een diepe economische crisis en een geëxplodeerd overheidstekort.

Om een nieuwe crisis te voorkomen moet de wetgever de speelruimte van banken drastisch beperken. Dat kan door wettelijk heel precies te bepalen wat een bank wel en niet mag. Het komt erop neer dat een bank zich, naast het verlenen van een aantal algemene diensten, hoofdzakelijk moet beperken tot twee kerntaken: enerzijds spaargeld aantrekken en anderzijds leningen verstrekken aan particulieren en bedrijven. Risicovol speculeren op financiële markten is uit den boze.

De risico's van kredietverlening aan particulieren en bedrijven zijn redelijk in te schatten. Banken hebben een essentiële nutsfunctie, vergelijkbaar met die van water- en energieleveranciers. Water en stroom moeten er altijd zijn, anders komt de maatschappij tot stilstand. Dat geldt ook voor geld. Als kredieten niet meer beschikbaar zijn, stokt de economie.

Vanwege hun nutsfunctie moeten banken opereren op een nauwkeurig omlijnd speelveld. Alleen financiële instellingen die binnen de lijnen blijven, zouden de naam 'bank' mogen dragen. Dan weten spaarders aan wie zij hun geld met een gerust hart kunnen toevertrouwen. Want alleen echte banken zouden toegelaten mogen worden tot het stelsel waarmee spaartegoeden worden gegarandeerd wanneer de bank onverwacht tóch in de problemen komt. Financiële instellingen die grotere risico's nemen, moet de toegang tot dit depositogarantiestelsel worden ontzegd. Zij mogen naar hartenlust speculeren en riskant beleggen, maar de naam 'bank' mogen ze niet dragen. Want een riskant opererend bedrijf kan geen nutsfunctie vervullen.

Het depositogarantiestelsel is het belangrijkste instrument waarmee de wetgever banken kan dwingen tot verantwoordelijk gedrag. Toezichthouders zouden het gedrag en het businessmodel van een bank regelmatig opnieuw moeten beoordelen en moeten bepalen of de bank nog steeds voldoet aan de strenge eisen.

De Amerikaanse president Obama heeft het belang van een nauwkeurig omlijnd speelveld voor 'echte' banken begrepen en wil met regelgeving komen. In Nederland zijn we nog niet zover. Hier denkt men een volgende crisis te voorkomen door de kapitaal- en liquiditeitseisen aan banken te verhogen. Dit vanuit de gedachte dat een bank die over meer eigen vermogen beschikt minder snel in de problemen komt als het misloopt met zijn beleggingen. Verder meent men een nieuwe crisis te kunnen voorkomen door de kwaliteit van het risicomanagement van banken te verbeteren. De gedachte is dat met meer kennis over risicomanagement in de top van de bankenwereld en betere modellen om die risico's te berekenen, banken gewoon door kunnen gaan met beleggen in financiële markten.
 
Maar hoe goed de risicomodellen ook zijn, een model blijft een onvolledige afspiegeling van de werkelijkheid. Ook met betere modellen blijven er grote risico's verbonden aan beleggingen op financiële markten. Aangezien de hele financiële wereld dezelfde modellen gebruikt, is er bovendien het gevaar dat iedereen op hetzelfde moment dezelfde inschattingsfouten maakt. Dat leidt tot instabiliteit van het systeem.

We moeten de roep om beter risicomanagement misschien vooral lezen als een stille wens van de bancaire wereld om vrolijk door te gaan met investeren in financiële producten om daar relatief makkelijk geld mee te verdienen. Een volgende crisis voorkomen we er echter niet mee. 

Doordat banken zich tot ver buiten het speelveld gingen bewegen, hebben ze de crisis in zekere zin over zichzelf afgeroepen. Samenvattend zou je kunnen zeggen dat banken te belangrijk zijn om aan bankiers over te laten. De politiek is nu aan zet om de bewegingsvrijheid van banken te bepalen.

Contact

Welkom bij Triodos Bank

U kunt onderstaand contactformulier gebruiken voor het versturen van een e-mail. Wilt u een bijlage meesturen? Gebruik dan dit e-mailadres: info@triodos.nl. Wij zullen binnen 48 uur op uw e-mail reageren.