Van windturbineblad tot bouwmateriaal

Voor Triodos Investment Management gaat duurzaamheid verder dan alleen de groene stroom die een windturbine opwekt. "Als we investeren in windenergie, vragen we ons ook af: wat kunnen we na de levensduur van een windturbine met de materialen doen?”, zegt investment officer Jeremy Ruis. “De energietransitie is pas echt duurzaam als we materialen aan het einde van hun levenscyclus een nieuwe bestemming geven."

Het Triodos Energy Transition Europe Fund is al bijna twintig jaar mede-eigenaar van windpark Willem-Annapolder, dat is ontwikkeld door Coöperatie Zeeuwind. Daar werden tien turbines vervangen door vier nieuwe, krachtigere exemplaren. Maar wat gebeurt er met de oude turbines? En vooral: wat doen we met de bladen, die lastig te recyclen zijn?

Samen met Zeeuwind en andere aandeelhouders zocht Triodos Investment Management naar een zo duurzaam mogelijke oplossing voor de turbinebladen – met oog voor circulariteit.

Verder kijken dan slopen en afvoeren

Alex Brouwer, namens Zeeuwind en Lighthouse Projects betrokken bij het traject, legt uit: "Voor veel windturbines is hergebruik in het buitenland een gangbare optie. Maar voor deze generatie turbines bleek de markt voor herplaatsing beperkt. Dat zorgde voor een belangrijke uitdaging: hoe zorgen we ervoor dat ze niet op de stortplaats of in de verbrandingsoven belanden?"

Jeremy Ruis benadrukt het belang van een proactieve aanpak: "We wilden voorkomen dat de bladen zouden verdwijnen in een proces waar we geen invloed op hadden. Voor ons was de vraag daarom niet alleen: wie kan deze turbines slopen? Maar vooral: wie kan ons helpen om de materialen zo hoogwaardig mogelijk terug te brengen in de keten?"

Een stap vooruit

Die ambitie kreeg vorm in de aanbesteding. Er werd niet alleen gevraagd om een veilige en efficiënte ontmanteling, maar ook om een hoogwaardige en milieuvriendelijke bestemming voor de materialen. "We wilden een oplossing die niet alleen voldoet aan de huidige normen, maar een stap vooruitzet op het gebied van duurzaamheid", aldus Ruis.

Uiteindelijk viel de keuze op het Zeeuwse bedrijf Sagro. Niet alleen vanwege hun ervaring met sloop en ontmanteling, maar vooral vanwege hun bereidheid om verder te kijken dan alleen het afvoeren van materialen.

"We hebben samen met Sagro onderzocht welke mogelijkheden er waren," vertelt Alex Brouwer. "Uiteindelijk vonden we een oplossing die zowel praktisch als toekomstgericht is."

Van windturbineblad naar bouwmateriaal

Gemakkelijk was dat niet. Dat zit zo: een windturbineblad bestaat grotendeels uit glasvezels en kunsthars. Tijdens de productie worden vezelmatten laag voor laag in een mal ingebed in kunsthars. Na uitharding ontstaat een sterk en licht materiaal dat tientallen jaren meegaat. Juist die eigenschappen maken het materiaal aan het einde van de levensduur lastig te recyclen, want al die lagen trek je niet zomaar uitelkaar.

De oplossing kwam van KoiosTitan, een innovatieve start-up uit Maastricht. Zij hebben een gepatenteerd proces ontwikkeld om thermoharders – zoals de composietmaterialen in windturbinebladen – te verwerken tot nieuwe materialen voor de bouw. Het proces begint bij Sagro. De bladen worden in kleinere stukken gezaagd en vervolgens naar Maastricht vervoerd. Daar verwerkt KoiosTitan het materiaal verder tot fracties van verschillende afmetingen.

Johannes Engels van KoiosTitan legt uit: "We mengen het materiaal met een bindmiddel en verwerken het tot nieuwe producten voor de bouw, weg- en waterbouw. Denk aan balken, planken en andere toepassingen. Het bijzondere is dat het materiaal zijn sterke eigenschappen behoudt en opnieuw kan worden gebruikt. Omdat het basismateriaal een thermoharder blijft, kunnen we het aan het einde van de levensduur weer innemen en opnieuw verwerken. In theorie is die cyclus oneindig herhaalbaar."

Een alternatief voor tropisch hardhout

De oude bladen van windpark Willem-Annapolder worden verwerkt tot balken die Sagro zelf gebruikt als kraanmatten en ondersteunende constructies op werklocaties. Dat gebeurt in dezelfde omgeving als waar de oude turbinebladen zijn afgebroken.

Voor deze toepassingen worden vaak balken van tropisch hardhout gebruikt. "Dat maakt deze oplossing extra waardevol," vertelt Janine Commee van Sagro. "Je geeft niet alleen een moeilijk recyclebaar materiaal een nieuw leven, maar voorkomt ook het gebruik van schaarse grondstoffen."

Volgens Alex Brouwer was juist dat aspect belangrijk. "We zochten niet alleen een oplossing voor de bladen, maar ook een toepassing die daadwerkelijk waarde toevoegt. Dan wordt circulariteit echt zichtbaar."

Verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst

Jeremy Ruis benadrukt dat dit project laat zien hoe groot de uitdaging nog is. "Op dit moment is en blijft verbranden van turbinebladen de meest gangbare route. Juist daarom vonden we het belangrijk om deze oplossing te kiezen en de markt verder te helpen." Volgens hem vraagt dat om een andere manier van kijken naar de kosten en opbrengsten van een ontmantelingsproject. "Niet alleen de laagste prijs telt, maar ook de maatschappelijke impact."

"Als meer partijen voor dit soort oplossingen kiezen, wordt hoogwaardige verwerking de norm in plaats van de uitzondering. We hopen dat dit project een eerste stap in die richting is."