Nieuwe EU-regels over duurzaam beleggen kunnen beter

In het meest recente voorstel over de SFDR worden drie categorieën in het leven geroepen. Van minder naar meer duurzaam zijn dat: ESG Basics, Transition en Sustainable. Aanbieders van duurzame beleggingen moeten hun producten onder een van deze categorieën scharen. Elk van die categorieën krijgt een set uitsluitingscriteria.

Deze nieuwe opzet is absoluut een verbetering, zegt Rosl: “De huidige regulering zegt eigenlijk alleen hoe transparant aanbieders van duurzame beleggingsproducten moeten zijn over hun duurzaamheid. Het nieuwe voorstel is veel meer een inhoudelijke richtlijn. Dat vinden wij een goede zaak.”

Gas en olie

Maar Rosl plaatst ook een aantal kanttekeningen bij het huidige voorstel. Vooral de categorie ‘ESG Basics’ is vatbaar voor greenwashing, legt ze uit: “Voor ESG Basics hoeft een belegging maar aan een paar eisen te voldoen, zoals niet beleggen in tabak of in controversiële wapens – die in Europa sowieso verboden zijn. In gas of olie mag bijvoorbeeld wel belegd worden. Als je op zoek bent naar duurzame beleggingen, en je kiest voor een fonds uit deze categorie, dan je geld ‘gewoon’ bij een nieuw boorplatform van een oliebedrijf terechtkomen. Het is een misleidende categorie, vinden wij.”

Duurzamer en duurder

En hoe zit het met de aanbieders van niet-duurzame beleggingen? “Dat is een oud zeer en wordt met dit nieuwe voorstel niet opgelost,” aldus Rosl. “Hoe duurzamer je product, hoe meer je moet rapporteren, ook in het nieuwe voorstel. Financiële spelers die hun producten niet in een van deze categorieën onderbrengen, hoeven daar helemaal geen tijd of middelen in te steken. Het is net zoals bij een bio-appel in de winkel: die is duurzamer, maar ook duurder.”

Het doel van de SFDR blijft nobel: Europa wil dat beleggers de potentiële schade van een beleggingsproduct kunnen inschatten en vraagt daarom transparantie van fondsen die duurzaamheid claimen. “Maar die redenering moet juist ook gelden voor niet-gecategoriseerde beleggingsproducten, dáár is de kans op schade het grootst. Het huidige voorstel vraagt veel van aanbieders van duurzame producten, maar laat mogelijk schadelijke producten ongemoeid. Wij vinden dat aanbieders van juist die beleggingsproducten moeten rapporteren over de schade die ze veroorzaken.”

Het nieuwe voorstel zorgt daar niet voor. Sterker nog: het biedt deze aanbieders de kans om duurzaamheidsclaims te maken, zélfs als ze hun producten niet in een van de drie categorieën onderbrengen. Rosl: “In het huidige voorstel mogen ze informatie over duurzaamheid publiceren, zolang dit minder dan 10 procent van hun marketingmateriaal uitmaakt. Maar hoe meet je zoiets? Dit voorstel verhoogt de kans op greenwashing en kan verwarrend zijn voor beleggers.”

Machtige lobby

Waarom is het zo lastig om een gelijk speelveld te creëren voor alle investeerders? Het antwoord op die vraag ligt bij de macht van financiële lobbygroepen, stelt Rosl. “Als niet-biologische appels het label ‘geteeld met pesticides’ zouden dragen, zou niemand ze nog aan hun kinderen geven. Een vergelijkbaar principe geldt voor niet-duurzame beleggingsfondsen. Wanneer duidelijk te zien zou zijn hoe die mens en milieu schaden, heeft dat gevolgen. Dat zien de lobbygroepen niet zitten.”

Ontbrekende sectoren

Een ander pijnpunt in het nieuwe voorstel is dat beleggingsproducten die voor 15 procent bestaan uit beleggingen die op de EU-lijst staan van duurzame activiteiten (de zogenaamde ‘taxonomie’) automatisch in de categorie Transition of Sustainable mogen worden ondergebracht. Rosl: “Maar de EU Taxonomie is nog niet volledig: duurzame landbouw ontbreekt nog, net als activiteiten in de sociale sector. De impact van die laatste is moeilijker te meten dan ‘groene’ activiteiten. In de praktijk worden deze sectoren daardoor benadeeld, terwijl ze minstens even belangrijk zijn voor een leefbare wereld.”

Het huidige voorstel over de SFDR is dus zeker een verbetering van de huidige regels. Maar het biedt nog geen gelijk speelveld voor duurzame en niet-duurzame beleggingsproducten. En er moeten een aantal achterpoortjes gesloten worden om greenwashing te voorkomen.