Met dit huis houden Sonja en Therre droge voeten in de ‘badkuip van Groningen’

Eén van de dingen die je vaak hoort over het Groningse platteland: je kunt er heel ver kijken. In het houten huis van Therre van Blerck en Sonja Groenwold, dat ze lieten bouwen net buiten de kern van Overschild, is dat verre kijken een van hun lievelingsdingen. En dat kan ook, want hun huis staat op 4 meter hoge palen. Bij mooi weer kun je uit het zijraam Appingedam zien liggen. En door de enorme glazen pui aan de voorkant de kerk van Schildwolde. Aan de achterkant glijden achter de dijk vrachtschepen voorbij. Sonja: “Je ziet het water van het kanaal niet, alleen die bewegende dingen, heel gek.”

Duurzaam en karakteristiek

Voor deze bijzondere stek in Noord-Groningen liet het stel een jarendertigwoning achter in Dordrecht. Sonja: “Mooi, met veel oude details en glas-in-lood. Maar Therre wilde graag een echt duurzaam huis en dat bereik je niet zo snel bij een huis uit de jaren dertig.” Bovendien wilde het stel dichter bij de ouders van Sonja wonen. Na een lange zoektocht, waarbij ze vaak overboden werden in de populaire gebieden in en rondom de stad Groningen, kwam hun makelaar met een idee. “Hij had hier, midden in het aardbevingsgebied, een sloop-nieuwbouwproject in de aanbieding. En hij dacht dat wij misschien wel zo gek zouden zijn om daaraan te beginnen. Net als mijn vader, die ook in Overschild een nieuw huis liet bouwen.”

De vader van Sonja liet het stel het huis via videobelverbinding zien en de deal werd gesloten. “Iets laten bouwen, realiseerden we ons, geeft ons in feite de kans om zélf iets karakteristieks te maken, maar dan wel zo duurzaam mogelijk.” Karakteristiek is het zeker geworden. Regelmatig stoppen automobilisten op de doorgaande weg voor het huis om een blik te werpen op het hoge houten huis en de diepe wilde tuin.

Huis op palen

Therre: “Klimaatverandering is een groot thema voor mij. Daarom dachten we bij de zoektocht naar een nieuw huis ook na over eventueel overstromingsgevaar in de toekomst. We wilden eigenlijk op de hoger gelegen Hondsrug gaan wonen, mijn eis was ‘minimaal 10 meter boven NAP’, maar we eindigen in de badkuip van Groningen, op 2 meter ónder NAP. Dat voelde niet toekomstbestendig.” Met de palen onder het huis komt de woonkamer van het huis 2 meter boven NAP uit. “Het klinkt misschien overdreven, maar een paar jaar geleden stond de dijk hier vlakbij op doorbreken en was het dorp Woltersum in gevaar.”

Sonja: “De palen hebben een serieuze reden, maar zijn ook een leuke manier om het huis karakter te geven. Deze manier van bouwen bood ons bovendien de kans om de ruimte onder het huis als schuur te gebruiken en bij de tuin te betrekken.” Onder het huis worden planten verpot, staan fietsen droog, worden spullen opgeslagen. “Zo hielden we nog meer ruimte over voor de tuin, voor mij ook een grote reden om te willen verhuizen.”

Zon in de winter, koelte in de zomer

De twee zijn, midden in hun eerste winter in het huis (de ‘testwinter’), heel gelukkig met het resultaat. Therre: “Het is zo tof om te zien dat het werkt: je ontwerpt iets met een bepaalde intentie en dan blijkt dat in de realiteit ook zo uit te pakken.” Zo is de grote glazen gevel met veranda aan de voorkant op het zuiden gebouwd, zodat als de zon laag staat in de winter het huis zo veel mogelijk zon vangt. In de zomer houdt de overkapping van de veranda juist veel van de zon tegen, als die hoger aan de hemel staat. De boom voor het huis lieten ze expres staan. “Die verkoelt enorm in de zomer. Deze zomer was het midden in een hittegolf op zijn warmst 24 graden in huis.”

De keuze voor houtbouw was logisch voor de twee: je legt er de CO2 mee vast die de bomen hebben opgenomen tijdens het groeien. “Maar je ziet ook dat in het aardbevingsgebied veel met hout wordt gebouwd omdat het qua trillingsgevoeligheid aardbevingsbestendiger is dan steen.”

Tijd, moeite en ongelukjes

De bouw was geen gemakkelijk proces. Als Sonja had geweten hoelang het zou duren, was ze er waarschijnlijk niet aan begonnen. “Dat is misschien ook goed, dat je dat niet weet, want kijk wat er nu staat. Maar ik was ook overwerkt en had een klein kind. Tijdens de bouw van een huis heb je eigenlijk je tijd niet meer zelf in handen. Je weet nooit wanneer er weer iets moet gebeuren en dan ineens moet je vijf dingen beslissen en daar die avond gelijk e-mails over sturen.” Therre: “Je bent eigenlijk een soort projectleider.”

Maar Therre en Sonja hadden ook grote ambities. Dat vereiste dat ze met hun aannemers, bij wie duurzaam bouwen niet de standaardpraktijk was, veel extra uren moesten overleggen. Veel zocht het stel ook zelf uit. Therre: “Zo wilden we graag een vloerverarming in pcm, phase changing material. De verwarmingselementen liggen dan in een laag zouten die als het onder de twintig graden wordt stollen en daarbij warmte loslaten, en als het boven de twintig graden is vloeibaar worden en warmte opnemen.”

Ongelukjes gebeurden er ook. “We wilden bijvoorbeeld geen pur in het huis, de aannemer beloofde wol te gebruiken. Maar dan was er iemand op de werkplaats die de memo niet had gekregen en zat er toch zo’n dikke lijn groene pur in het dak.”

Energielabel A++++

Het huis heeft energielabel A++++, onder andere dankzij de hoge isolatiewaarde van de houten schil met isolatie van houtvezel, het driedubbele glas, de zonnepanelen, de bijzondere vloerverwarming en de warmtepomp. Hun duurzame ambities waren dus groot, maar hun wensen qua vloeroppervlak vrij bescheiden. De leefruimte in het huis beslaat, inclusief de grote veranda, 92 vierkante meter. Sonja: “We staken liever budget in kwaliteit dan in extra vierkante meters.” Om toch veel kwijt te kunnen hebben ze alle hoekjes in de muren handig benut. De zuil waaromheen de trappen van beneden naar de tweede verdieping lopen, is eigenlijk een grote inbouwkast. “Een beetje zoals in een tiny house, al is ons huis natuurlijk niet tiny.”

Bouwen in aardbevingsgebied

En dan was er nog de stress die je er gratis bij krijgt als je wilt bouwen in het aardbevingsgebied. Sonja en Therre kregen van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) een budget om een nieuw huis te bouwen. De grootte daarvan is gebaseerd op de kubieke meters, de staat en de functionaliteiten van het huis dat op de kavel stond maar door aardbevingen onbewoonbaar was geworden. “Het bleek te weinig geld voor onze plannen. Je kunt extra budget aanvragen door aanspraak te maken op een risicofonds, maar het was heel lang onduidelijk of we het zouden krijgen.” Uiteindelijk kreeg het stel extra geld, maar liepen ze een vertraging op van meer dan een jaar.

Therre en Sonja merken dat het aardbevingsgedoe een zware wissel heeft getrokken op de mensen in het dorp. Therre: “Wij hebben er vier jaar in gezeten, in de regels en procedures. Maar de meeste mensen hier wel tien jaar langer. Het verenigingsleven in Overschild is stilgevallen, mensen hebben lang geen tijd gehad voor clubjes. Je merkt echt dat mensen murw zijn geslagen.” Het stel is blij dat ze hun wat eigenzinnige huis er mochten bouwen. “In Overschild hebben ze veel welstandsregels losgelaten om een beetje op te kunnen schieten met het herbouwen van het dorp, dit hadden we niet kunnen bouwen op een plek waar het oude dorpsgezicht met kenmerkende oude huizen bewaard moest blijven.”

2.000 bloembollen

Nu is het wachten op februari, als de 2.000 bollen die Sonja heeft geplant in de tuin beginnen uit te komen. “Ik heb nog nooit uitgezien naar februari, een heel bijzonder gevoel. De tuin is voor mij uiteindelijk bijna belangrijker dan het huis.” Door de tuin heen heeft Sonja allerlei eetbare sierplanten staan, en een aantal moestuinbakken. Het moet een soort minivoedselbos worden. Ze lieten er een vijver graven, om een biotoop voor beestjes en planten te maken, maar ook om water te bufferen en koelte te brengen.

Door de hele tuin loopt een wadi, waarin na het eerste jaar al allerlei wilde waterminnende planten staan die zijn komen aanwaaien. “Ook hier zie je: je ontwerpt iets, en dan werkt het. Na anderhalve week hadden we al de eerste twee kikkers.”