Extreme hitte raakt de economie op allerlei manieren. Een paar voorbeelden: slechtere oogsten, duurdere energieproductie, verstoringen in transport en lagere arbeidsproductiviteit. Onderzoekers van Triodos Bank waarschuwen dat de extreme hitte de economische groei van Europa teniet kan doen. Ze schatten dat het bbp van de EU in 2026 door de hitte daalt met ongeveer 1 procent, precies de groei die voor dit jaar was voorspeld. Dat staat gelijk aan ongeveer €180 miljard aan economische schade. Hans Stegeman, hoofdeconoom van Triodos Bank, tegenover NOS: "Voor de duidelijkheid: het gaat hier om mógelijke economische schade. Maar naar onze mening zitten we met dit percentage aan de voorzichtige kant."

Met andere woorden: de economische schade kan dus ook veel hoger uitpakken. We horen vaak dat duurzame energie te duur is en dat verduurzaming bedrijven minder concurrerend maakt. Deze zomer laat het tegenovergestelde zien: we zouden juist geld besparen als we inzetten op klimaatoplossingen. "Elke ton CO2 die we besparen, zorgt voor minder opwarming in de toekomst", aldus Stegeman.

Waarom hitte gelijk staat aan economische schade

Hitte en droogte hebben een direct effect op onze economie. Bijvoorbeeld op het gebied van voedselproductie. Zo sluiten uien zich bij extreme hitte af om verdamping te voorkomen. Vanaf dat moment groeien ze niet meer. Ook de productie van aardappelen, mais, zuivel en vlees lijdt onder de hitte. De energieproductie daalt ook, waardoor de energieprijzen juist stijgen. Dit heeft onder andere te maken met de lage waterstanden, waardoor energiecentrales over minder koelwater beschikken. Ondertussen zorgen de vele bosbranden natuurlijk ook voor economische schade.

Maar de grootste boosdoener voor de economie is de lagere arbeidsproductiviteit, stellen de Triodos-onderzoekers. Ofwel de hoeveelheid werk die mensen verzetten. Dat geldt vooral voor sectoren waar medewerkers veel aan de hitte worden blootgesteld, zoals de bouw. Vakbond CNV deed onderzoek naar de gevolgen van hitte op de werkvloer. Uit dat onderzoek bleek onder andere dat ruim een kwart van de werknemers weleens ziek wordt door hitte. 52 procent stelt dat hitte schade toebrengt aan hun gezondheid.

De goedkoopste en snelste oplossing tegen hitte op de werkvloer is airconditioning. Maar dat leidt tot meer energievraag en CO2-uitstoot, afhankelijk van hoe de stroom wordt opgewekt. We moeten daarom inzetten op structurele veranderingen, stelt Stegeman. Woningen en gebouwen anders ontwerpen of aanpassen bijvoorbeeld, zodat ze koeler blijven tijdens hete periodes.

Hitte en ongelijkheid

De extreme hitte van deze zomer maakte ook een ander probleem pijnlijk zichtbaar: de toegang tot hittebescherming is erg ongelijk verdeeld. Niet iedereen kan zich bijvoorbeeld airconditioning veroorloven. Daarnaast kunnen veel mensen hun werktijden niet aanpassen of ergens werken waar het koel(er) is. Huishoudens met een laag inkomen wonen vaak in slecht geïsoleerde huizen, waardoor de temperatuur in huis sneller oploopt.          

De neerwaartse spiraal doorbreken

Droogte, hitte, verwoeste natuurgebieden, economische schade… Deze zomer liet meer dan ooit zien dat klimaatschade geen vergezicht meer is. Het gebeurt vandaag, recht voor onze ogen. Toch komen beleidsmakers nog steeds niet in actie. Sterker nog: de Europese Commissie besloot op 17 juli, toen de bosbranden in Europa op hun hoogtepunt waren, om de regels rondom CO2-uitstoot voor bedrijven te versoepelen.

Onderzoekers bij Triodos Bank noemen dit fenomeen de ‘doom loop’. Klimaatschade vertraagt economische groei, dus beleidsmakers komen in actie door klimaatbeleid voor bedrijven te verzwakken. Op die manier hopen ze economische groei te beschermen, terwijl dat beleid juist was ingevoerd om toekomstige economische schade te voorkómen. Het gevolg: schadelijke uitstoot neemt niet af, waardoor de volgende hete zomer voor nog meer schade zal zorgen.

Dat is een gevaarlijke neerwaartse spiraal. Als we klimaatbeleid blijven afzwakken en/of uitstellen om de economische groei van dit jaar te beschermen, betalen we daar in de toekomst een steeds hogere prijs voor. Het wordt de hoogste tijd dat we klimaatverandering gaan behandelen als een noodsituatie, voor ons welzijn én de economie. Het goede nieuws is: we weten wat er moet gebeuren en de oplossingen zijn er.

Zet beleidsmakers onder druk

Beleidsmakers moeten dan ook in actie komen en inzetten op een toekomstbestendige economie, compleet met ambitieus klimaatbeleid. Jij kan daarbij helpen. Ogenschijnlijk kleine acties kunnen een groot verschil maken. Steun een klimaatactie bij jou in de buurt, schrijf een brief aan een parlementslid, teken een petitie of loop mee met de Klimaatmars op 12 september in Amsterdam. Samen kunnen we het verschil maken.

Meer weten? Lees dan het Triodos-rapport ‘Hot Summer Economics’.