Ga naarhoofdnavigatie, zoekvak of decontent

Landroof – een ernstige zaak?

06-08-2015 | Steeds meer buitenlandse investeerders verwerven vruchtbare grond in ontwikkelingslanden met oog op financieel gewin. Dit brengt risico’s met zich mee op zowel sociaal gebied, als voor het milieu. In hoeverre is er sprake van landroof en hoe zit dit precies?

landroof

De afgelopen jaren vond er een exponentiële groei van grondverwerving plaats in Afrika, Azië, Oost-Europa en Latijns-Amerika. Multinationals, maar ook overheden kopen of huren hier waardevolle stukken grond. Land dat erg vruchtbaar is, waar veel potentie is voor irrigatie en waar water beschikbaar is. Daarnaast kijken de kopers naar de beschikbaarheid van transport, communicatie en infrastructuur in het gebied.

Goed of slecht?

Deze groeiende belangstelling voor landbouwgrond in ontwikkelingslanden weerspiegelt de zorgen van het bedrijfsleven over de stijgende grondstofprijzen, voedselveiligheid en de groeiende druk op mens- en milieu. In eerste instantie spelen de zogenaamde ‘land deals’ hierop in door nieuwe mogelijkheden te bieden. Ze bieden landen met lage inkomens mogelijkheden voor ontwikkeling, en kunnen een essentiële bijdrage leveren aan het voeden van de groeiende wereldbevolking.

Maar in tweede instantie hebben de deals vaak een negatief gevolg. De voordelen wegen vaak niet op tegen de controverses en sociale- en milieueffecten die de deals veroorzaken. Zo profiteert de lokale bevolking onvoldoende van de deals omdat de nieuwe grondeigenaren rendabele gewassen zoals suikerriet, palmolie en soja hoofdzakelijk voor de export verbouwen. Volgens Oxfam VS is meer dan 60 procent van deze gewassen bestemd voor de export, in plaats van het voeden van de lokale gemeenschappen.

Daarnaast vindt tweederde van deze land deals plaats in landen met ernstige hongerproblemen. De bedrijven onderhandelen met de overheid over het land zonder dat rekening wordt gehouden met de lokale boeren en de gemeenschap. Deze boeren en bevolking die afhankelijk zijn van het land voor de productie van voedsel, het houden van vee en de toegang tot water, wordt de toegang tot het land ontzegd. Als deze overnames over grote stukken land in ontwikkelingslanden gaat, wordt dit vaak landroof genoemd. Het zijn niet uitsluitend agrarische bedrijven die zich hier schuldig aan maken. Het zijn ook bedrijven die gerelateerd zijn aan de mijnbouw en het toerisme

Coca-Cola

Triodos Bank vindt de nadelige gevolgen van de land deals voor het milieu, zoals ontbossing en verlies van biodiversiteit, zorgwekkend. Evenals het feit dat bij de deals geregeld mensenrechten worden geschonden, zoals het verplaatsen van de inheemse bevolking zonder hun toestemming of een vergoeding. Inmiddels zien we dat een aantal toonaangevende bedrijven een statement over landroof gepubliceerd hebben. Het is echter nog geen gemeengoed voor bedrijven hier een standpunt in te nemen. Coca-Cola zit niet in het duurzame beleggingsuniversum van Triodos Bank, maar is wel noemenswaardig op dit gebied. Ze gaven in een verklaring aan een ‘zero-tolerance’ beleid te voeren op het gebied van landroof en suiker.

Minimumeisen

In ons duurzame beleggingsuniversum zitten onder meer bedrijven die voedsel, papier en bosbouwproducten produceren en daarnaast nutsbedrijven. In deze sectoren is, door de afhankelijkheid van land voor hun grondstoffen, het risico relatief hoog om betrokken te raken bij landroof en verwante potentiële negatieve sociale- en milieueffecten. Met behulp van onze bestaande minimumeisen (bijvoorbeeld die over mensenrechten, milieuschade en de specifieke normen voor industrieën) sluiten we bedrijven die zich schuldig maken aan landroof uit. Zo verlangen we van bedrijven in de bosbouw- en papierindustrie dat hun grondstoffen overwegend uit gecertificeerde bossen komen. Onderdeel van dit certificeringsproces zijn mensenrechten en milieu-eisen. Als we toch bedrijven tegenkomen die betrokken blijken te zijn bij controversiële praktijken op het gebied van land deals, stellen we aanvullende eisen. Een dergelijke eis is dat het bedrijf ofwel de richtlijnen van de Wereldvoedselorganisatie van de Verenigde Naties volgt, of de standaard van de International Finance Corporation. Een andere eis is om een zero-tolerance beleid te hanteren inzake illegale landverplaatsing van legitieme grondbezitters en inzet te tonen om de gemeenschap recht, toegang en controle over het land te laten houden.

Onze verwachting is dat bedrijven zich in toenemende mate bewust worden van de controversiële kanten van landverwerving en dat ze daarom steeds strenger beleid zullen introduceren. Triodos Bank volgt deze ontwikkelingen nauwgezet en waar mogelijk passen we onze eisen aan.

Positieve impuls voor Honduras

Triodos Groenfonds investeert voor de derde keer in een project over de grens. Dit keer financiert het oudste fonds van de bank in een grootschalig zonnepanelenproject in Honduras.

Uitgelicht uit de portefeuille: Cisco

Het Amerikaanse IT bedrijf Cisco verbindt met haar netwerkapparatuur computernetwerken en communicatiesystemen.

Beleggingsklimaat juli 2015

Nadat de aandelenmarkten in juni daalden, werd de stijgende trend in juli weer hervat.