Ga naarhoofdnavigatie, zoekvak of decontent

Hoe koop je een eerlijk apparaat?

11-02-2015 | We kunnen niet meer zonder onze mobiele telefoons, laptops en navigatiesystemen. Er worden er steeds meer geproduceerd. En dat zorgt voor een  toenemende vraag naar mineralen zoals goud, tin, wolfraam en tantalum. Deze mineralen worden vaak gewonnen in conflict geteisterde gebieden in de Democratische Republiek Congo (DRC). Triodos Research doet hier onderzoek naar.

Conflictmineralen 610x200

Vanwege hun herkomst uit dit door conflict verscheurde land, zijn bovengenoemde mineralen gebrandmerkt tot ‘conflictmineralen’. De gewapende rebellen in deze regio gebruiken de opbrengsten uit de mijnbouw om hun strijd te financieren. Als gebruiker van een smartphone die waarin de zogenaamde conflictmineralen verwerkt zitten, wil je waarschijnlijk niet betrokken zijn bij schending van mensenrechten. Je kunt er ook daadwerkelijk iets aan doen.

Wat zijn conflictmineralen?
Met Conflictmineralen worden vier grondstoffen bedoeld: Tantaal (Coltan), Tin, Tungsten (Wolfraam) en Goud, die gedolven worden in met name de Democratische Republiek Congo (DRC), maar ook buurlanden van de DRC, waaronder Angola, Burundi, Ruanda, South-Sudan, Tanzania, Uganda and Zambia. Veel mijnen worden gecontroleerd door rebellengroepen die met de opbrengsten hun wapens financieren. Veel van deze grondstoffen komen terecht in de telefoons en laptops die overal ter wereld gebruikt worden. In de Verenigde Staten is er sinds 2010 de verplichting dat bedrijven die de mineralen gebruiken moeten rapporteren of deze afkomstig zijn uit de DRC of omringende landen. Of ze moeten kunnen bewijzen dat hun producten ‘conflict mineralen vrij’ zijn. In Europa is zulke wetgeving er nog niet. In April 2015 wordt er in het Europees Parlement over regels voor het gebruik van conflict mineralen.

Kritische houding
Kritisch zijn over de dingen die je aanschaft is een eerste stap. Wanneer je nadenkt over hoe een product gemaakt is of waar het vandaag komt, help je bedrijven ook kritischer te worden. Als je je euro op een bewuste manier besteedt, zend je een signaal uit.

Maar op het gebied van elektrische apparaten is het moeilijk als consument een verandering in gang te zetten. Want naast bijvoorbeeld de Fair Phone , zijn er weinig apparaten te koop die inzicht geven in de productieketen. En daar probeert Triodos Bank verandering in te brengen. Enerzijds door producenten van elektronica te vragen transparant te zijn over de herkomst van de zogenoemde 3TG-mineralen (zie kader), maar ook door de Europese politiek op te roepen hiervoor een verplichtend kader te scheppen.

Europa en mensenrechten
Amerika verplicht bedrijven al transparant te zijn over het gebruik van de vier conflictmineralen.  Deze wetgeving geeft consumenten, maar ook investeerders de informatie om te kunnen kiezen voor een bedrijf dat geen conflictmineralen gebruikt. De Europese Unie spreekt momenteel over vergelijkbare regels, maar het voorstel van de Europese Commissie was om dit voorlopig bij vrijwillige rapportage te houden.

Triodos Bank is een van de initiatiefnemers van een oproep door een grote groep investeerders om de strengere wetgeving er ook in ons continent door te krijgen. Uit een recente studie van de Nederlandse The Centre for Research on Multinational Corporations (SOMO), blijkt dat maar weinig Europese bedrijven over het gebruik van de controversiële mineralen rapporteren. Arthur van Mansvelt van Triodos Research vindt deze ontwikkeling zorgelijk: "Wanneer Europese bedrijven niet rapporteren over de herkomst van hun grondstoffen, kan het zo zijn dat investeerders onbewust indirect betrokken zijn bij de schending van mensenrechten in conflict gebieden. Bovendien ontbreekt het klanten en investeerders aan informatie om een geïnformeerde keuze te maken voor bedrijven die zich wel inzetten voor gebruik van mineralen uit gecontroleerde ketens."

Naar verwachting stemt het Europees parlement in April 2015 over de wetgeving die bedrijven verplicht transparant te zijn over het gebruik van conflictmineralen.

Triodos Research heeft KPN goedgekeurd voor het beleggingsuniversum. Op hun website vertellen ze dat ze geen conflictmineralen in hun mobieltjes willen, maar dat ze er nog niet helemaal uit zijn welke maatregelen ze gaan nemen. Omdat ze wel verantwoordelijkheid willen nemen steunt KPN (samen met andere internationaal opererende ICT-bedrijven binnen de brancheverenigingen EICC en GeSI) initiatieven om mensenrechtenschendingen en de financiering van gewapende conflicten bij mineralenwinning te voorkomen. In samenwerking met maatschappelijke organisaties wordt momenteel een programma voor ‘mineral mapping’ opgesteld, waarmee op systematische wijze de herkomst van mineralen wordt weergegeven. KPN kan ook van dit programma gebruik maken wanneer het eenmaal definitief is en zo gehoor geven aan de oproep van MakeITfair, een organisatie die zich inzet voor meer transparantie binnen de ICT-sector over de herkomst van mineralen.

Oproep aan bedrijf
Om een bewuste keuze te kunnen maken voor een eerlijker mobielje zou het een goede stap zijn als Europese bedrijven transparant worden.  Afgelopen jaar heeft Triodos Research daarom samen met zes andere duurzame investeerders een aantal Europese bedrijven ondervraagd Ze vroegen dertien beursgenoteerde bedrijven om hun productieketen kritisch te bekijken zodat ze in de toekomst voorkomen dat er met hun geld mensenrechten worden geschonden. Vier bedrijven gaven aan al direct of indirect te moeten voldoen aan de Amerikaanse wetgeving. De wind turbine makers Gamesa en Vestas toonden zich bereid om hun keten te onderzoeken en mogelijke verdere stappen te overwegen. Ook de gezondheidtechnologie bedrijven Gerresheimer en Fresenius Medical Care en de auto producenten Renault en Volkswagen informeerden ons dat ze het mogelijke gebruik van conflictmineralen onderzoeken.
De vraag is, wat merk je hier al consument van? Gaan bedrijven met een etiket of label komen waarbij ze inzicht geven in de herkomst van materialen? Dat is volgens van Mansvelt niet het geval. “Stel je koopt een gouden ring, dan kun je vragen aan de juwelier waar zijn goud vandaag komt. Maar dat is bij een laptop al een stuk lastiger. En daarom is het zo belangrijk dat we dit probleem op politiek niveau aankaarten. Want voor de consumenten is het erg ingewikkeld er achter te komen waar de grondstoffen van een apparaat vandaag komen. En daarom is de prikkel voor bedrijven om op verantwoorde wijze deze mineralen te kopen op dit moment klein. Wij geloven dus dat een strengere wetgeving op dit moment het meest effectieve middel is om dit probleem op te lossen.”

Op dit moment is er al verandering gaande. Bedrijven die op het gebied van 3TG mineralen koploper zijn, zetten speciale gecontroleerde ketens op in de DRC. Hoe meer bedrijven dit doen, hoe groter de vraag naar eerlijke mineralen. En als consument kun je dit proces blijven aanjagen. Door vragen te stellen, of door op internet te kijken of een bedrijf een ‘conflict mineral report’ opstelt. Daarmee stimuleer je de productie van eerlijke producten. 

Groene stroom voor Nepal

Meer dan 3 miljoen inwoners van Nepal krijgen groene energie van de nieuwe waterkrachtcentrale.

Uitgelicht uit de portefeuille: BT Group

Deze maand meer over BT Group. De Britse telecomgigant.

Beleggingsklimaat januari 2015

Januari 2015 was opnieuw een zeer goede maand voor beleggers in aandelen.