Ga naarhoofdnavigatie, zoekvak of decontent

Naar een gezond financieel ecosysteem

Opinie Peter Blom in het Financieel Dagblad 4 januari 2013

04-01-2013 | De afgelopen veertig jaar heeft een ongekende groei van de consumptie plaats gevonden. Een succesverhaal…maar niet voor herhaling vatbaar. Althans, niet in deze vorm. Groei als oplossing voor de crisis is een achterhaald concept. Het streven naar permanente groei, met het financiële stelsel als brandstofleverancier, is misschien wel de oorzaak van de crisis in plaats van de remedie. Bijsturing van het financiële model zal niet de enige oplossing zijn, maar is wel een noodzakelijke bouwsteen voor een goedlopende economie.

De ideologie van de marktwerking is mogelijk nog schadelijker. Marktwerking heeft weinig meer met een concrete markt te maken. Vooral bij de virtuele financiële markten is transparantie ver te zoeken. Deze hebben steeds meer het karakter van een piramidespel gekregen, losgezongen van de reële economie. Dat een belegging op een financiële markt winstgevender is dan het investeren in echte bedrijven geeft aan dat marktwerking een doel op zich is geworden met desastreuze bijwerkingen.

Het gemak waarmee men geld verdient op financiële markten heeft grote gevolgen voor de reële economie. Niet alleen is er daardoor minder kapitaal beschikbaar voor de noodzakelijke financiering van bedrijven, ook de knappe koppen kiezen eerder voor carrière bij een hedgefund of een bank dan voor slechter betalende banen in de reële economie. Dat heet het ‘crowding-out’ effect.  Bovendien kent deze marktwerking geen gelijk speelveld. Banken laten we niet failliet gaan, bedrijven wel. Daarom is een bank geen gewone onderneming.

Zoals Jan Paul van Soest op 3 januari jl. op deze plaats schreef moeten we van een tegennatuurlijke economie naar een groene economie die slim van de natuurlijke hulpbronnen gebruikt maakt. Die transitie zal door banken gefinancierd moeten worden. Maar ook het financiële stelsel zelf zal moeten veranderen. Nodig is een sector die niet concurreert met de reële economie maar daaraan dienstbaar is, haar financiert en bevordert. Met wat extra kapitaal, meer regelgeving en een bankierseed kom je er dan niet. Er zijn nieuwe principes nodig, waarden, zo u wilt. We hebben een financieel ecosysteem nodig dat past bij de uitdagingen van morgen. Een gezond ecosysteem kenmerkt zich door diversiteit, veerkracht en balans. Het kent ook groei en ontwikkeling, maar niet eenzijdig en lineair. Leren van de ecosystemen wil niet zeggen dat we er zelf geen vorm of richting aan zouden kunnen geven. Een financieel systeem is ‘manmade’. Wil het voor de economie een positieve impuls opleveren dan ligt er voor de betrokkenen een niet-vrijblijvende agenda:

Banken zullen duidelijk moeten maken waar ze echt waarde toevoegen en het langetermijnperspectief standaard daarin meenemen. Liquiditeit en solvabiliteit worden strategisch ingezet ten behoeve van alle stakeholders en duurzame ontwikkeling. Dat laatste wordt net zo normaal als je aan wet- en regelgeving houden.
Burgers gaan bewuster bankieren. De keuze voor een bank gaat verder dan de hoogste rente op je spaarsaldo. Hoe wordt die rente verdiend? En weet ik wat er met mijn spaargeld gebeurt? Neem zelf verantwoordelijkheid in plaats van te vertrouwen op zorgplicht.
De politiek dient ervoor te zorgen dat de financiële sector in verhouding tot de reële economie niet te groot wordt, en moet toezien op voldoende diversiteit in de bankensector. Zorg ervoor dat verduurzaming aantrekkelijk wordt, bijvoorbeeld met een fiscale groenregeling. Regel dat banken voldoende solvabiliteit en liquiditeit aanwenden voor de financiering van de reële economie. Beperk regelgeving tot hoofdlijnen.
Toezichthouders moeten banken op basis van een robuust businessmodel gaan beoordelen. Daarin is opgenomen de maatschappelijke rol/bijdrage van een bank.

Een gezond financieel ecosysteem is een voorwaarde voor de verduurzaming van de economie. En in die combinatie een geweldige kick-off voor een krachtige economische ontwikkeling die zich richt op beter in plaats van meer.

Peter Blom, Directievoorzitter/CEO Triodos Bank

Peter Blom - CEO Triodos Bank NV

Duotone Peter Blom